WYSTAWY, SPOTKANIA, NOWE GALERIE - wyślij informację e-mail: foto@zdjeciareklamowe.pl 

Artur Góra - Perspektywa Gaijin

Wodzisław Śląski
GALERIA NCE
ul. 1 Maja 23B, tel. 0327293132

Wystawa czynna do 15 marca 2008 r.

Pierwsze skojarzenie, jakie wzbudziła we mnie Japonia, to dżungla. Świat kompletnie niezrozumiały, pełen zgiełku, nieprzetartych ścieżek. Od razu poczułem się jak ryba w wodzie –świat, który wymaga od mnie maksymalnej koncentracji, intuicji i zmobilizowania wszystkich sił. aby przetrwać i się nie zagubić. Najprostsze czynności stanowiły wyzwanie: jak odróżnić butelkę zawierającą ocet od tej zawierającej olej, w jaki sposób błyskawicznie rozpoznać autobus, do którego chce się wsiąść. Co krok zagadka i wyzwanie. Zaskakujący wydawał mi się fakt, iż rzeczy oczywiste tu przestają nimi być.

Japonia to kraj, który albo się pokocha albo znienawidzi, kraj, obok którego nie przechodzi się obojętnie. Kraj który na zgromadzonych tu 40 fotografiach pokazuję oczami gaijin – cudzoziemca, przybysz o innej mentalności, innej wrażliwości, który zazwyczaj nie potrafi dostrzec tego co tak naprawdę w tym świecie się liczy. Wyłapując orientalizmy, zdarzenia i fragmenty rzeczywistości buduje swój przesiąknięty stereotypami obraz, który kusi bądź zniechęca, wabi bądź odrzuca – jak i sama Japonia.

Artur Góra
www.artgora.com

Takie też są fotografie Artura Góry: czarno-białe, syntetyczne symbole tradycji, nowoczesności, codziennego życia, pokazujące nam zupełnie inny niezrozumiały, ale jakże fascynujący dalekowschodni świat. Wystawie towarzyszą teksty o Japonii pisane w Japonii autorstwa Sylwii Sowy.
Artur Góra z wykształcenia jest chemikiem (kataliza i chemia teoretyczna) i biologiem (biologia molekularna). Jest pracownikiem Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Był stypendystą rządu japońskiego w National Institute of Advanced Sciences and Technology Tohoku w Sendai. Pracował nad wykorzystaniem reaktorów membranowych do procesów uwodorniania i odwodorniania związków organicznych. Z pasji podróżnik i fotograf.

- Fotografia stała się moim remedium na samotność. Stwierdzam to z perspektywy czasu, ponieważ kiedy zaczynałem fotografować, stanowiła zwyczajne wyzwanie dla umysłu ścisłego , czy sprawdzi się w dziedzinie bardziej ulotnej. Po czterech albo pięciu latach wędrowania z aparatem mogę też stwierdzić, że fotografia była łącznikiem miedzy moją twierdzą i ludźmi. Przywróciła mnie do świata żywych i wyprowadziła z czystej obserwacji do działania. Tak jakbym zobaczył świat w lepszej ostrości – opowiada o swojej pasji Artur.

Fotografią zainteresował się w 1999. W latach 2001-2004 należał do krakowskiej grupy fotograficznej „OKNO” . Perspektywa gaijin to pierwsza jego indywidualna wystawa.
Efekt 9 miesięcznego pobytu w Japonii na przełomie 2002-2003 oraz ponad dwuletniego 2004-2006. Brał udział w licznych wystawach, z ważniejszych należy wymienić:
„Biuro ludzi znalezionych”, „Dekalog-Prolog”, „Pokolenia, Twórcy, Fotograficy Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego”oraz tą zrealizowaną podczas pobytu w Japonii.
Artysta był dwukrotnym laureatem międzynarodowego konkursu ABB - „What is knowladge?” w 2000 r. i „Responsibility, respect and determination” w 2004 r. Zdobył też srebrny medal w XXIV Międzynarodowym Konkursie Fotograficznym Krajobraz Górski
im. Jana Sunderlanda w Nowym Targu w 2004 r., i brązowy medal w XIII Biennale Fotografii Górskiej w Jeleniej Górze, w tym samym roku.
Sylwia Sowa z wykształcenia romanista i politolog. Francja, jej język i kultura stały się niezauważenie jej duchowym domem. Po skończeniu Kolegium Językowego w Cieszynie
i uzyskaniu licencjata filologii romańskiej na Uniwersytecie Śląskim, zainteresowała się naukami społecznymi na tyle, by kontynuować naukę w Międzynarodowej Szkole Nauk Politycznych na Uniwersytecie Śląskim kierowanej przez Jacka Wodza. Nie podjęła pracy
w zawodzie wspierającym biurokrację lecz ze swobodą oddawała się... projektowaniu graficznemu, nauczaniu języka francuskiego, tłumaczeniom, pisaniu. Od kilku lat jej praca związana jest z fotografią. Jest członkiem Stowarzyszenia Teatralnego N5018 E1846
w Zabrzu.

Autorzy projektu „Perspektywa gaijin” poznali się wirtualnie dzięki fotografii...
Wymieniane początkowo informacje o konkursach fotograficznych zarysowały się tylko prologiem w dialogu o świecie oraz między innymi dwóch przeciwstawnych kulturach :francuskiej i japońskiej. Dialog trwa do tej pory i jak ewolucja jest niekierunkowy. Wzajemne inspiracje i przenikanie różnych punktów widzenia widoczne są zarówno
w fotografiach jak i tekstach. „Dolina kobiet”, tryptyk fotograficzny Artura Góra uważany jest przez obojga za połączenie ich odrębnych światów. Fotografie powstały w czasie ich pierwszej wspólnej podróży w Alpy francuskie. To za ich wykonanie, Artur zdobywał nagrody w konkursach fotograficznych.
Ich fotografie i teksty o Japonii były publikowane w miesięcznikach: „Poznaj Świat”
i „Voyage”. Obecnie oboje przygotowują wielojęzyczny album o Japonii.

Japonia się bawi!
Japonia jest jak nigdy niegasnący fajerwerk albo wiecznie kwitnący kwiat wiśni. W kruchych postaciach jej mieszkańców wyhodowane zostało dziecko. To japońskie dorosłe dziecko zawsze znajdzie jakąś okazję, by zorganizować party, bal, zabawę, paradę albo festiwal. Będzie walić młotem i ubijać ciastko mochi na Nowy Rok, albo szyć strój Mikołaja, by przeparadować główną ulicą w mieście w towarzystwie plejady innych Mikołajów, będzie cierpliwie czekać w kilometrowym ogonku, by dostać za darmo jedną ciepłą ostrygę albo zawiąże sobie kokardkę na czole i w 5-cio stopniowym zimnie będzie dźwigać świątynię, po to, by je oblali zimną wodą, na cześć uratowanej od pożaru wioski.

Na ziemi
Na ziemi... chaos i zdawać by się mogło wielka przypadkowość. Jako pierwsze przywitały mnie butle gazowe, przytroczone łańcuchem do ściany. Elewacje wyinkrustowano skrzynkami liczników, zakurzonych wentylatorów, a na ulicach piętrzyły się stosy worków ze śmieciami. W tym poutykanym nieporządku znalazło się jednak miejsce na zacisze świątynne oddzielone od świata świeckiego bramą tori, posągi Buddy w kwiecie lotosu, zapach dziękczynnych kadzidełek i kruki wysoko w koronach.

Pora kolacji
Restauracja z zewnątrz w zasadzie niczym się nie wyróżnia od kuchennego wejścia, czyli czegoś w rodzaju zaplecza. Skromna, za krótkimi szmatkami wiszącymi przy wejściu, z biesiadnymi zakątkami wewnątrz. Za rozsuwanymi pół przeszklonymi drzwiami zostawia się buty, wchodzi do pomieszczenia o intymności pokoju, siada na kwadratowych płaskich poduchach i zaczyna oczekiwać na klęczkach. Spokój opuszcza kiedy pojawiają się pierwsze potrawy. Wtedy czas zaczyna biec co tchu i rozpoczyna się odliczanie talerzy i szklanic.
Jeżeli ktoś nie jest zbytnim trunkistą, niech pije wolno, a w zasadzie niech w ogóle nie opróżnia swojej szklanki. Zwyczaj panuje tu bowiem taki, że szklanica ma być pełna, zwłaszcza ta sąsiada, a sąsiad już zadba by i w naszej nie było prześwitów. Wygląda to bardzo ciekawie czasami, kiedy nad stołem las rąk uczestniczy w turnieju wzajemnego serwowania .

Od święta
Co jakiś czas obraz przecina para, w której ona drobi w przepięknym kimonie, on zaś, w pop kurteczce z futerkiem przy kapturze prowadzi tę dumę Japonii przez żwir dziedzińca świątynnego. Idą, by zawiązać papierkową wróżbę na sznurze, drzewie, ...wykaligrafować życzenie na kawałku drewna i powierzyć je Buddzie klaśnięciem w dłonie. (...) na dziedzińcu zaś, na długich stołach złote puszki porozkładane równomiernie stanowią główną atrakcję umuzykalnionych Japończyków. Potrząsają nimi, po czym dzióbią koniuszkami palców w poszukiwaniu szczęśliwego złotego patyczka. Panie aż pąsowieją na twarzach i z grymasem łowieckim wstrząsają zarówno puszkę jak i swój biust...szczęście przecież trzeba wytrząsnąć ....z życia...:)

W poszukiwaniu zen
(...) Paru jaśniejącym promieniom udało się przemycić do mojego, nietutejszego świata posmak zen...Rozproszył się na podkładzie śpiewnej muzyki w Ryokanie, niewielkim drewnianym hoteliku w stylu japońskim, wśród czerwonych rybek w podświetlonym akwarium, niewolniczo wręcz miłych ludzi, wydających pochwalne odgłosy przy każdym twoim wypowiadanym słowie, kłaniających się wpół i życzących goodo timo albo goodo foodo, goodo lifo:) przy każdym spotkaniu, nie wspominając już o setkach rzucanych w eter podziękowań „arigato gozaimasta”
Zen można odnaleźć również w ogrodzie. Wyobraźcie sobie idealnie prostopadłą , nie za dużą powierzchnię, zasypaną równiutko jasnym żwirem....a na niej porozrzucane niewielkie skały, otoczone mchem jak rozlaną dookoła wyspy zatoką. Pozostaje jedynie siąść i wpatrywać się w opadające na żwir cienie drzew z innych ogrodów....siedzieć i szukać, spuścić wyobraźnię z postronka i czekać co wywęszy i co się wykluje, a później sklecić własną teorię o sztuce Zen.
(...)Po jakimś czasie zauważyłam,że zen tkwi w każdym Japończyku, w jego sposobie myślenia,w wybranej drodze, w innym podejściu do czasu...nie w tworzeniu, a rozwijaniu i szlifowaniu.

Onsen
W oparach 40-stopniowej wody ciało kobiety kusi swoim niedopowiedzeniem. Rozmyte kształy kolebią sie między basenami. Włosy spięte w kok albo zakryte foliowym czepkiem skraplają się na wyciagnięte szyje. Białe prostokąty paradujące we wnętrzu albo wynurzające sie z wody to ręczniki kryjące pro forma punkty wstydliwe. Temperatura rozleniwia, wprowadzając w stan błogiej bezcielesności. Oczy juz tylko sledzą brak konturów. Nie jest to sen bynajmniej, tylko Onsen, jak najbardziej rzeczywiste, zbudowane w skale z dopływem źródlanej wody.
Pożegnanie nie-mocy

Fajer!
Bulwy dymu kłębiły się nad światynia jak opary ognisk w opisach Levi-Straussa o rytualnych tańcach plemion Afryki. Palenisko wierzeń? Zaklinanie szczęścia w Nowym Roku?
(...) Z oddali i zza dymu słychać regularne potrząsanie dzwonkami. Pałki energicznie torują drogę niewidocznemu jeszcze pochodowi. Tłum się rozsuwa i jawi się iście pompejsi obraz maszerujacych półnagich bóstw. Przybliżając rzeczywistość, byli to młodzi, prężni Japończycy. Szli zamaszyście, tak iż każda próba złapania ostrości spełzała na trzeci plan. Od żeber po uda opatuleni byli białymi szmatkami, tak jak za czasów, kiedy krawiec nie zgłębiał anatomii. Kobiety też szły w pochodzie, ale miały dlugie spódnice. Paradowali tak w pięciostopniowym zimnie z zagryzionymi miedzy zębami papierkami ...ku szczęściu firm i dobrobytowi domostw!

Kanpai !
Nie wiem, czy istnieją tu jakieś reguły, co do serwisu i przynależnych mu potraw, ale ładnie to wygląda i na ten wieczór to wystarczy... Gorąca sake, wino, piwo Asahi, co kto sobie życzy, a w zasadzie życzy się wszystkiego na raz. Jeżeli ktoś nie jest zbytnim trunkistą, niech pije wolno, a w zasadzie niechh w ogóle nie opróżnia swojej szklanki. Zwyczaj panuje tu bowiem taki, że szklanica ma być pełna zwłaszcza ta sąsiada, a sąsiad już zadba, by i w naszej nie było prześwitów. Wygląda to bardzo śmiesznie czasami, kiedy nad stołem las rąk uczestniczy w turnieju wzajemnego serwowoania.

Świat przystosowany
Do trzęsień, tajfunów, obsunięć ziemi...
W powietrzu Japonia ścieliła się jak miękki patchwork, zadbany i zaplanowany, pozszywany z równo skrojonych pól ryżowych i miniaturowych ogródków.
Na ziemi zaś... chaos i zdawać by się mogło wielka przypadkowość. Jako pierwsze przywitały mnie butle gazowe, przytroczone łańcuchem do ściany. Elewacje wyinkrustowano skrzynkami liczników, zakurzonych wentylatorów, a na ulicach piętrzyły się stosy worków z posegregowanymi śmieciami. W tym poutykanym nieporządku znalazło się jednak miejsce na zacisze świątynne oddzielone od świata świeckiego bramą torii, posągi Buddy w kwiecie lotosu, zapach dziękczynnych kadzidełek i kruki wysoko w koronach.

Nowa tradycja
(...) Rzeka tancerzy przemieszcza się we wszystkich kierunkach miasta, rozsyłając zarazki podrygów i czarując przechodniów. Strumień grup tanecznych –tak trzeba by nazwać ten taśmociąg parad. Każda grupa pod innym sztandarem i w innej konwencji. To, co przed chwilą tonęło w bieli i nostalgii, teraz oblewa sie krwistą czerwienią i wprowadza żywiołową choreografię. Każda grupa ma swoją własną harmonię, temperament i...już rozwiewa się jak kamfora, ustępując miejsca kolejnej.
Michinoku Yosakoi –festiwal tańca organizowany w Sendai zaledwie od kilku lat, nie jest związany z żadnym wydarzeniem historycznym ani z żadną legendą. Został stworzony po to, by się bawić bez ograniczeń.

W Pachinko jest kawai
Japończycy nie wyrastają z kreskówek, tym bardziej z komiksów, wręcz przeciwnie, jest to dział najbardziej okupowany w każdej księgarni. Japonki zaś trzymają się lalek, pluszaków, swoich agresywnych heroin z bajek w wysokich butach i wielkich pomponach przy kucykach. Wszystko, co kawaii (w innych językach mogłoby brzmieć: cool, mignon, fajniutkie) jest pożądane i krzesze natychmiast błyskotliwe iskierki w źrenicach.
Kawai więc są maszyny Patchinko, salon gier i każda tam wygrana maskotka, którą dołącza się do wiszących już wokół paska, do torebki, wiesza na włosach, czy tylnych kieszeniach spodni. Kawaii jest elegancki biznesman pod krawatem i z wypiekami na policzkach , walący w bęben do rytmu lecącej na ekranie muzyki. Kawaii są kabiny magiczne, w których można na wybranym przez siebie tle zrobić kilka fot , wybrać w krótkim , cykającym czasie , kilka z nich, wymienić sobie włosy , dorysować piegi, rzucić parę kwiatków w obramówkę i otrzymać przy wyjściu zestaw pamiątkowej wariacji. Kawaii też są wszechobecne karaoke , w których mozna się zapomnieć i zaśpiewać za Freddim Mercurym,lecz w japońskiej wersji!
Japończycy bawią się w ten sposób namiętnie.

2008-02-16